Kruidnoten versus pepernoten

32

Vandaag weer eens een berichtje in de categorie Food versus Food.

Een categorie die een tijdje op zijn gat heeft gelegen… (het is een dik jaar geleden dat er een artikeltje in deze categorie online verscheen…).  Waarom? Geen bijzondere reden. Genoeg andere ‘dingen’ om over te schrijven, genoeg inspiratie. Maar ik vond het tijd om ‘het’ weer eens nieuw leven in te blazen en hoe mooier om dat (gezien de tijd van het jaar) te beginnen met ‘Kruidnoten versus pepernoten’.

Want wat zijn nou kruidnoten en wat zijn dan pepernoten? En verwarren we die ‘noten’ niet teveel. Als we het over pepernoten (en dan vooral in de Sinterklaas-liedjes) hebben, hebben we het dan niet eigenlijk over kruidnoten? Ow, en tegenwoordig blijft het niet bij kruid- en pepernoten, de winkels liggen vol met allerlei soorten kruidnoten…

Kruidnoten

De kruidnoot is een hard, speculaas-achtig bolletje. De kruidnoot is gemaakt van tarwebloem en is gekruid met kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gemberpoeder, kardemon en witte peper. Deze kruiden samen worden koekkruiden (of speculaaskruiden) genoemd. Op zich een beetje raar, want de ingrediënten van de koekkruiden zijn specerijen. De officiële benaming is dan ook koekspecerijen, maar wij noemen ze gewoon lekker koekkruiden of speculaaskruiden. 

De knapperige kruidnoten zijn al eeuwen bekend als sinterklaasspecialiteit en zijn zelfs te bewonderen op schilderijen van oude meesters, zoals Jan Steen. Sinds de 19e eeuw komen kruidnoten voor in kookboeken. Rond de jaren negentig van de vorige eeuw kwamen er ook chocolade kruidnoten op de markt. Tegenwoordig bestaan er ook truffel kruidnoten, karamel kruidnoten, brosse kruidnoten (met kandij), bakkerskruidnoten (een nog kleinere variant) en zo zullen er nog wel een paar zijn.

Kruidnoten

Kruidnoten

Pepernoten

Pepernoten zijn de zachte, onregelmatig gevormde brokjes die naar anijs smaken. Volgens de Grote van Dale (2005) zijn het dobbelsteentjes van peperkoek. Ze worden van hetzelfde deeg gemaakt als taai-taai. Ze smaken heel anders door het gebruik van andere ingrediënten (roggemeel, honing & anijs, maar ook daar zijn verschillende versies van). Hoogstwaarschijnlijk waren pepernoten er eerder dan de kruidnoten. Tegenwoordig worden de pepernoten in kleinere hoeveelheden gegeten dan kruidnoten (ze schijnen vooral ‘populair’ te zijn onder Zeeuwen & Friezen).

Pepernoten

Pepernoten

Kruidnoten versus pepernoten

Kruidnoten & pepernoten verschillen dus van smaak & structuur. Toch noemen we kruidnoten vaak pepernoten (en/of misschien wel andersom…). Tegenwoordig schijnt het niet meer uit te maken…. De grote Van Dale (2005) geeft aan dat kruidnoot een synoniem is van pepernoot (uch…. maar wie ben ik om de Van Dale tegen te spreken….).

En zo las ik deze week het volgende:

“Het onderscheid tussen pepernoten en kruidnoten is niet relevant, zo blijkt uit een onderzoek (in Science). Volgens diverse deskundigen weet namelijk iedereen wat men bedoelt met een pepernoot, ook al zou het in feite een kruidnoot betreffen. ‘Bij toeval stuitten we overigens wel op een ander interessant fenomeen,’ vertelt de wetenschapper. ‘Wij ontdekten dat de mensen die anderen wijzen op het vermeende verschil tussen pepernoten en kruidnoten significant vaak ongelooflijk saaie levens hebben.'” (bron: Ordevandedag).

Afijn, laat het verschil duidelijk zijn… dan ga ik nu weer terug naar mijn uiterst saaie leven!

Bronnen: 24Kitchen, Wiki, isgeschiedenis, Onzetaal, Het Nederlands bakboek.
Print Friendly